# Van afwijking naar mening

Een werkblad in vijf vragen.

Je ziet iets geks in een KPI. Deze vijf vragen helpen je om een mening te vormen over dat datapunt en een voorstel tot actie te maken. Aan het eind heb je één zin: wat je ziet, wat je voorstelt en wat het kost als niemand iets doet. Data én een mening, niet data óf een mening.

Liever op het scherm? Op datawijs.nl/gereedschap/van-afwijking-naar-mening/invullen/ vul je het in en krijg je de zin vanzelf.

Om het tastbaarder te maken, gebruik ik een verzonnen voorbeeld over een productielijn.

## 1. Wat zie je precies?

- Welke KPI?
- Wat is de waarde nu en wat had je verwacht?
- Over welke periode?
- Wat valt je op, wat weet je al?

*Voorbeeld:* de OEE van lijn 3 staat in week 14 op 68%, verwacht was 82%. Al drie weken op rij onder het doel, vooral in de ochtendploeg.

## 2. Wie wordt hierdoor geraakt en wat zit in de weg?

- Wie heeft er last van? Denk aan de klant, de operator, de planner, de monteur of de inkoper.
- Wat staat diegene in de weg? Bijvoorbeeld een verouderd systeem, een handmatig proces, een externe leverancier, onduidelijke prioriteiten of te weinig capaciteit.

*Voorbeeld:* de operators van de ochtendploeg. Het oude besturingssysteem van de lijn valt bij de opstart vaker uit. De vervanging staat pas in week 30 gepland, in de zomerstop.

## 3. Wat stel je voor?

Begin met een werkwoord in de gebiedende wijs: verlaag, verhoog, versnel, stop, herstart, herverdeel, vervang, onderzoek, escaleer of pauzeer. Zeg daarna wat precies en met hoeveel of tot wanneer.

Waarom de gebiedende wijs? "We zouden kunnen overwegen om..." zet niemand in beweging. Een voorlopige actie is prima: je mag hem bijstellen als je meer weet.

*Voorbeeld:* versnel de vervanging van de besturing van lijn 3, van week 30 naar week 18.

## 4. Wat kost het als je niets doet?

Geef een bedrag, een percentage of een aantal en binnen welke termijn het effect optreedt: een week, een maand, een kwartaal of een jaar.

*Voorbeeld:* bij 82% OEE maakt lijn 3 zo'n 2.000 frames per week, met € 25 marge per stuk. 14 procentpunt minder OEE is ruim 340 frames per week. Dat is zo'n € 8.500 marge per week, ongeveer € 37.000 per maand.

## 5. Zet het in één zin

> Door [actie] voorkomen we dat [wie] last blijft houden van [wat in de weg zit], wat nu [kosten] kost op [KPI].

*Voorbeeld:* door de vervanging van de besturing van lijn 3 te versnellen van week 30 naar week 18, voorkomen we dat de operators van de ochtendploeg last blijven houden van het oude besturingssysteem, wat nu € 37.000 per maand kost op de OEE van lijn 3.

## Check je zin

- Begint je actie met een concreet werkwoord?
- Staat er een getal met een eenheid in, zoals euro, procent of dagen?
- Staat erin binnen welke termijn het effect optreedt?

Drie keer ja? Dan heb je een zin die je in een mail, een MT-overleg of een besluit kunt gebruiken. En die je later kunt toetsen: had je gelijk?